Pokarmem owadów jako grupy systematycznej może być prawie ka żdy rodzaj materii organicznej. Wyróżniamy, na przykład, grupy owadów żywiących się drewnem, tzw. ksylofagi, wysysające krew, tzw. hemofagi itp.
Ze względu na umiejętność przystosowania się do rodzaju pokarmu możemy podzielić owady na mono-, oligo- i polifagi.

Monofagi - owady żywiące się tylko jednym gatunkiem lub rodzajem drzewa nie stanowią liczniejszej grupy. Wśród ważniejszych gatunków szkodników leśnych można tu wymienić na przykład strzygonię choinówkę czy cetyńce sosnowe, gatunki związane tylko z sosną.

Najliczniejszą grupę stanowią oligofagi, które w zależności od miejsca występowania mogą odżywiać się kilku gatunkami czy rodzajami zwykle blisko ze sobą spokrewnionych roślin. Należą tu na przykład drwalnik paskowany, rynnice i bardzo wiele innych.
Rzadziej już spotykamy owady żerujące na bardzo wielu rodzajach i gatunkach roślin, na przykład pędraki chrabąszczy lub brudnica nieparka. Ta ostatnia żeruje aż na ponad 300-400 gatunkach roślin, jednak nie można zapominać, że nie każda roślina jest tak samo chętnie zjadana przez gąsienice nieparki.

Bardzo rzadkim zjawiskiem wśród owadów jest natomiast pantofagizm, czyli wszystkożerność. Można tu wymienić na przykład turkucia podjadka, który nie tylko pobiera bardzo różnorodny pokarm roślinny, lecz także żywi się chętnie pokarmem zwierzęcym.

Istnieje jeszcze inny podział ugruntowany w ekologii owadów, a mianowicie ich podział na fitofagi, saprofagi, zoofagi, nekrofagi, kaprofagi (jest to podział w zależności od rodzaju pokarmu).
I tak, fitofagi odżywiają się żywymi roślinami, natomiast saprofagi pobierają martwy materiał roślinny. Zoofagi (głównie pasożyty i drapieżce) odżywiają się zwierzętami żywymi. Nekrofagi to gatunki trupożerne; kaprofagi żerują na i w odchodach zwierząt.
Wszystkie podziały są mało doskonałe, schematyczne, i służą jedynie ogólniejszej klasyfikacji ekologicznej (starającej się porządkować określony problem). W związku z tym niekiedy możemy znaleźć podział dotyczący wąskiej specjalizacji pokarmowej (tzw. stenofagizm) oraz szerokiej specjalizacji pokarmowej (tzw. euryfagizm).

Wartość kaloryczna pobieranego pokarmu oraz zawartość w nim biokatalizatorów, witamin i mikroelementów może decydować o długości rozwoju owada, o płodności i przebiegu wielu innych, ważnych funkcji życiowych. Z gąsienic brudnicy mniszki żywionych igłami modrzewi powstają samice, których płodność wynosi około 260 jaj, przy karmieniu igłami świerka płodność spada do 195 jaj, przy karmieniu sosną - do 160, a jodłą - zaledwie 80 jaj. Interesujące są wyniki badań nad różną wartością pokarmową liści dębu z południowej i północnej części korony. Kuprówka rudnica żywiona liśćmi z południowej części korony składała około 5 razy więcej jaj. Przykładów na ten temat jest wiele. Według Rudniewa podstawową przyczyną masowych pojawów szkodników owadzich jest właśnie jakość pożywienia, co z kolei wskazuje na olbrzymie znaczenie dla ochrony lasu prawidłowego nawożenia, regulacji stosunków wodnych, trzebieży, innych zabiegów agrotechnicznych.

Do ekologicznych czynników biotycznych należy także zaliczyć człowieka i jego działalność gospodarczą, która powoduje niekiedy bardzo daleko idące zmiany w środowisku, o czym przekonujemy się, obserwując w ostatnich latach niekorzystny wpływ pyłów, gazów czy transportu, powodujący daleko idące zmiany w składzie fauny i tlory. Również nieprawidłowo prowadzona gospodarka rolna i leśna może spowodować groźne konsekwencje w sensie nadmiernej rozmnoży szkodników i chorób. Świadczą o tym setki pnykładów, jak chociażby masowe pojawy tzw. szkodników wtórnych, korników czy kózek, w rezultacie nieusuwania na czas osłabionych drzew stanowiących bazę pokarmową tych szkodników. Nie można jednak zapominać, że przy właściwej gospodarce człowieka opartej na doskonałej znajomości wymagań ekologicznych, cyklu rozwojowego i powiązań komponentów biocenoz, można myśleć o ukierunkowanym kształtowaniu biocenoz leśnych (zróżnicowane gatunkowo drzewostany, specjalne nawożenie gleby itp.), które oprócz trwałości i odporności spełniałyby jednocześnie stawiane przed nimi zadania gospodarcze.