Friday, 10 lutego 2012 r. , ::  Strona główna    Mapa serwisu    Info    Kontakt     ::  
  :: Artykuły :: Ciekawostki :: Klucze :: Galeria zdjęć :: Sondy :: Linki :: Księga gości :: Forum :: Gadżety

Tu jesteś:  Strona główna >> Artykuły >> 6 nóg >> Ewolucja i systematyka >> Charakterystyki rzędów >>

 



łonkoskrzydłe Hymenoptera


Rząd owadów z podgromady owadów uskrzydlonych (Owady uskrzydlone (Pterygota) >>>); dzieli się je na 2 podrzędy rośliniarki i stylikowce, do których należą żądłówki i owadziarki.

Najstarsze kopalne błonkoskrzydłe są znane od triasu, współcześnie występuje ok. 150 tysięcy gatunków, w Polsce ok. 10 tysięcy, rozprzestrzenione na całej kuli ziemskiej (oprócz obszarów arktycznych), najliczniej są reprezentowane w strefie międzyzwrotnikowej, żyją we wszystkich środowiskach lądowych, nieliczne są związane z wodami słodkimi.
Poszczególne grupy często są związane z określonym typem środowiska, np. znaczna cześć żądłówek - z terenami suchymi i ciepłymi (kserotermofile), ździeblarzowate - z trawiastymi, a znaczna większość - z leśnymi. Błonkowki aktywne z reguły są jedynie w ciągu dnia i o zmierzchu.

Błonkoskrzydłe to owady silnie zróżnicowane pod względem wielkości: dł. ciała od 0,17 mm (Megaphragma mymaripenne - najmniejszy owad świata), nawet do kilkunastu cm (niektóre gąsienicznikowate).
Ubarwienie rzadko jednolite, u większości stanowi kontrastowe połączenie (ostrzegawcze) barw czarnej, czerwonej, żółtej, brązowej (większość żądłówek, niektóre owadziarki), bywa także pomarańczowe, białawe, zielonkawe (niektóre rośliniarki). U złotolitkowatych i bleskotek występuje tzw. ubarwienie strukturalne, metalicznie opalizujące.

Owady te mają dobrze wyodrębnioną, ruchliwą głowę, z aparatem gębowym typu gryzącego lub gryząco-liżącego, zwykle zaopatrzoną w parę czułków (często wieloczłonowe, nitkowate, grzebieniaste, maczugowate), parę oczu złożonych i 3 przyoczka.
Oczy, np. niektórych robotnic mrówek, lub przyoczka (gł. u form ze zredukowanymi skrzydłami) uległy redukcji.

Tułów złożony z 3 podstawowych segmentów (przed-, śród- i zatułowia), z 3 parami nóg i 2 parami błoniastych skrzydeł (stąd nazwa rzędu), przy czym tylne mniejsze od przednich (są też b. wtórnie bezskrzydłe, np. robotnice mrówek, zbomicowate).
Użytkowanie skrzydeł może być dobrze rozwinięte (np. u rośliniarek) lub zredukowane częściowo (np. u złotolitkowatych), a nawet całkowicie (np. u niektórych tybelaków)

Odwłok zbudowany z 10 segmentów (2-3 ostatnie silnie zmodyfikowane), u rośliniarek szeroko połączony z tułowiem, u stylikowców przewężony, często zaopatrzony w tzw. Stylik u samic rośliniarek i owadziarekjest zakończony pokładełkiem służącym do składania jaj, u żądłówek - żądłem (przekształcone pokładełko), które służy do obrony i ataku.



Pszczoła miodna

Występuje wyraźny dymorfizm płciowy, który zewnętrznie przejawia się np. w odmiennej budowie czułków i odwłoka, często również nóg (gł. 1 pary), różnym kształcie głowy, w wielkości, ubarwieniu, owłosieniu.
U gatunków społecznych (Owady eusocjalne >>>) występuje zróżnicowanie budowy między poszczególnymi grupami, czyli kastami, wynikające z podziału funkcj. Samce są haploidalne, samice - diploidalne.

Przechodzą przeobrażenie zupełne: w rozwoju występuje zwykle 5, rzadziej 4 stadia larwalne. Poczwarka jest typu wolnego, u niektórych (np. mrówek i gąsienicznikowatych) ukryta w oprzędzie. Czas rozwoju l pokolenia od jaja do postaci dorosłej, zależnie od gat. i warunków zewn. (gł. temperatury), jest różny i trwa od kilkunastu dni do kilku lat. W klimacie umiarkowanym b. w większości rozwijają 1-2 pokolenia rocznie, zimują gł. w stadium larwy lub poczwarki, choć np. u niektórych gąsienicznikowatych, pszczół samotnych, os zimuje zapłodniona samica, u mrówek i pszczoły miodnej zimują królowe i robotnice.

Częstym zjawiskiem jest dzieworództwo, natomiast rzadko w rozwoju występuje poliembrionia (Rozród >>>).

Błonkówki żywią się zarówno pokarmem roślinnym, jak i zwierzęcym, tylko nieliczne są monofagami, większość to oligofagi i polifagi
Owady dojrzałe są z reguły melitofagiczne (żywią się nektarem, pyłkiem kwiatów, spadzią, czasem owocami), rzadziej odżywiają się pokarmem białkowym, nieliczne nie pobierają pokarmu.
Larwy w większości żywią się pokarmem zwierzęcym (np. wiele owadziarek, żądłówek), w mniejszej części są roślinożerne (np. rośliniarki, pszczoły, część galasówkowatych i bleskotek).
Mrówki, niektóre pszczoły, osowate i niektóre grzebaczowate prowadzą społeczny tryb życia: budują gniazda zamieszkane przez wiele osobników należących do 2 lub więcej pokoleń, które wspólnie opiekują się potomstwem.
Wiele (większość żądłówek) prowadzących samotny tryb życia ma silnie rozwinięty instynkt opieki nad potomstwem.

Znaczenie ekologiczne i gospodarcze jest bardzo duże: wiele gat. jest ważnymi zapylaczami roślin, wytwarzają różne wykorzystywane przez człowieka produkty, np. wosk, miód, liczne są wrogami naturalnymi owadów szkodliwych (np. niektóre bleskotki, mrówki, podwijkowate są hodowane na skalę przemysłową i używane w walce biologicznej), inne, np. wiele gatunków rośliniarek, niektóre bleskotki i galasówkowate wyrządzają poważne szkody gospodarcze.

Nieliczne, np. niektóre gat. os, mrówek, pszczół, ze względu na wytwarzany przez nie jad mogą być niebezpieczne dla zwierząt i człowieka. Na kontynencie amerykańskim poważny problem stwarzają mrówki ogniste oraz agresywne mieszańce lokalnych ras pszczoły miodnej z uciekinierką z doświadczalnych hodowli - dziką pszczołą afrykańską.

W Polsce najczęściej zdarzają się użądlenia przez osę pospolitą, osę niemiecką i mniej agresywnego, ale równie groźnego, szerszenia.


Skojarzone artykuły
Owady uskrzydlone (Pterygota) >>>
Systematyka >>>
Znaczenie owadów >>>
---
./Redan
Utworzono: 2002-07-12, ostatnia modyfikacja: 2003-09-15, 43871 odsłon.



Poleć stronę
e-mail nadawcy:
e-mail adresata:




Wyszukiwanie
Szukana fraza:

Więcej >>>

Głosowanie
Czy planując wakacyjne wojaże bierzesz pod uwagę swoje zainteresowania owadami?

tak
nie
Top 10
Owady eusocjalne ...>>>
Jak hodować patyczaki? ...>>>
Anatomia ...>>>
Chrząszcze Coleoptera ...>>>
Owady chronione - rozporządzenie ...>>>
Morfologia ...>>>
Znaczenie owadów ...>>>
Układ systematyczny owadów - przykład 1 ...>>>
Turkuć podjadek Gryllotalpa gryllotalpa ...>>>
Trichopteron ...>>>


Lista artykułów:
Pokaż:

Wydruk
Wersja do druku





Powrót