Należą tu zwykle ciemno ubarwione chrząszcze o wydłużonym ciele i silnie skróconych pokrywach, które nie przykrywają końcowych segmentów odwłoka. Pod pokrywami znajdują się poskładane skrzydła błoniaste. Są też gatunki o pokrywach nakrywających odwłok całkowicie.

Są to owady bardzo ruchliwe. Larwy, a przeważnie i chrząszcze są higrofilne.

Kusakowate zajmują różne środowiska, z tym że poszczególne gatunki występują w ściśle dla siebie określonych środowiskach : lasy, pola, gleba, ściółka leśna, mrowiska, gniazda ptasie, pod korą drzew, na drzewach, w padlinie.

W większości kusakowate są drapieżcami, chociaż są także fitofagi, saprofagi i pasożyty.
Ze względu na swą bardzo dużą aktywność i sposób odżywiania kusakowate odgrywają ogromną rolę w obiegu materii i energii w ekosystemach leśnych.

Kusakowate stanowią najliczniejszą gatunkowo rodzinę. Należy do nich ponad 30 tys. gatunków, z których blisko 1,2 tys. występuje w Polsce.