Próby zapobiegania i leczenia malarii, choroby wywoływanej przez pierwotniaki Plasmoduim, trwają od dziesięcioleci, jednak bez większych sukcesów. Na malarię choruje od 300 do 500 milionów ludzi na świecie. Ogromna większość zarażonych to mieszkańcy Czarnej Afryki. Być może ich los ulegnie poprawie dzięki badaniom naukowców z European Molecular Biology Laboratory w Heidelbergu. Skoncentrowali oni swoje badania nie na zwalczaniu pierwotniaków w ciele człowieka, ale w organizmie komara – w którym zachodzi znaczna część rozwoju zarodźców malarii. Wszystko wskazuje na to, że było warto.
Od jakiegoś czasu wiadomo, że nawet w obrębie jednego gatunku komara można spotkać osobniki zdolne do przenoszenia choroby i takie, które nie maja tej zabójczej zdolności. Uczeni z EMBL wyjaśnili właśnie, z czego może wynikać taka różnica. Odkryli oni komarze geny, które biorą udział w kontroli liczby pasożytów, gdy wnikną do organizmu owada po nakłuciu nosiciela malarii.
Dwa z nowo poznanych genów (TEP1 i LRIM1) kodują białka, które “rozpoznają” pasożyta, i“przyklejają się” do niego, pobudzając reakcję układu odpornościowego przeciwko Plasmoduim. Ale jeszcze bardziej zaskakujące było chyba kolejne odkrycie: komary są w zmowie z malarycznymi pierwotniakami i ułatwiają im namnażanie w swoim wnętrzu. Naukowcy odkryli, że 2 geny tych owadów (CTL4 i CTLMA2), chronią zarodźce przed zbyt agresywnym atakiem układu immunologicznego komara. Gdy stworzono komary, z uszkodzonymi genami, to okazało się, że Plasmoduim w ich wnętrzu giną niemal co do jednego (97%).
Można łatwo wyobrazić sobie korzyści płynące z poznania tych mechanizmów. Zamiast rozpylać DDT (tak, tak – nadal jest stosowane w walce z malarycznymi komarami!) można by zastosować substancję wyłączającą geny CTL4 i CTLMA2. Tylko te dwa i tylko u komarów. Podobnie można by zwiększać aktywność “antymalarycznych” genów TEP1 i LRIM1.