To, czy w danym momencie pszczoła jest zatrudniona jako niańka do dzieci, czy jako specjalista od zaopatrzenia jest zależne od ekspresji genów w jej mózgu - twierdzą naukowcy z University of Illinois w Urbana-Champaign.

U pszczół podział ról jakie pełnią w roju jest związany z wiekiem. Przez pierwsze trzy tygodnie życia owady zachowują się jak pielęgniarki np. opiekują się czerwiem. Potem nagle tracą zainteresowanie dotychczasową pracą i wylatują z gniazda w poszukiwaniu nektaru i pyłku. Naukowcy odkryli, że gdy w pszczołach zachodzi zmiana osobowości ich mózgi także ulegają przebudowie. Zmieniają się ich struktury, skład substancji chemicznych i co ciekawe ekspresja niektórych genów.

O tym, czy dany gen jest aktywny świadczy tworzona na jego podstawie informacja. Jest nią tzw. mRNA - przepis na stworzenie odpowiednich białek. Za pomocą DNA chipów naukowcy przeanalizowali aktywność prawie 7 tys. pszczelich genów. Różnice w ich ekspresji nie były wielkie, ale dotyczyły aż 40% badanych genów. Wiedząc jakie wzorce ekspresji są charakterystyczne dla pszczół pielęgniarek, a jakie dla zbieraczek badacze przeprowadzili eksperyment: wprowadzili do komputera dane 60 wybranych pszczół. Wśród nich były owady obu profesji. I kazali komputerowi zgadywać, jedynie na podstawie aktywności genów, do której grupy należą owady. Maszyna pomyliła się tylko w trzech przypadkach. Prowadzący badania Gene E. Robinson powiedział: „Związek pomiędzy genami a zachowaniem jest u pszczół tak silny, że znając wzorzec aktywności genów w mózgu owada możemy przewidzieć jaką pełni rolę w społeczności”.

Ale, czy zachowanie się pszczół jest wyłącznie zaprogramowane w ich genomie? Okazuje się, że ma na nie także wpływ środowisko. Sztuczny rój, stworzony przez naukowców, w którym osobniki były w tym samym wieku nie zachowywał się tak jak zakładano. Brak starszych owadów spowodował, że niektóre z pszczół podjęły funkcję zbieraczek nawet dwa tygodnie wcześniej niż wynikałoby to z ich zegara biologicznego. To dowód, że genom pszczół może dynamicznie reagować na zmiany środowiska.