Znanych jest ok. 100 przedstawicieli rzędu.

Długość waha się od 10 do 70 mm, największe gatunki osiągają 160 mm. Mają dobrze rozwinięte, skórzaste, w czasie spoczynku dachówkowato złożone, owalne skrzydła. Narządy gębowe typu gryzącego. Imagines nie używają ich jednak, z wyjątkiem samców niektórych gatunków (do przytrzymywania samicy w czasie kopulacji). Mają długie czułki.
Kopulacja, poprzedzana godami, odbywa się nad brzegami wody.
Samice składają jaja na różne przedmioty w pobliżu lub wprost do wody. Jedna samica znosi do kilkuset jaj. Rozwój zarodkowy trwa do kilkunastu dni.
Larwy żyją w wodzie, prowadzą drapieżny tryb życia, polują głownie na inne owady. Oddychają całą powierzchnia ciała. Rozwój larwalny trwa od roku do 3 lat. Przeobrażenie zupełne. Przed przepoczwarczeniem larwy wychodzą z wody. Po kilkunastu dniach pojawiają się postacie dorosłe.

Wielkoskrzydłe są bardzo stara grupą owadów. Znane są od permu. Współczesne rodzaje pojawiły się w trzeciorzędzie. Przypuszcza się że od nich pochodzą wielbłądki i sieciarki.



W Europie pospolita jest żyletnica Sialis fuliginosa. Osiąga 16 mm długości i rozpiętość 32 mm. Rozpiętość skrzydeł północnoamerykańskiego Corydalis cornutus dochodzi do 160mm.